ଶୌନକଗୀତା

 ଶୌନକଗୀତା 

   ॥  ଅଥ ଶୌନକଗୀତା॥

ଶୋକସ୍ଥାନସହସ୍ରାଣି ଭୟସ୍ଥାନଶତାନି ଚ ।

ଦିବସେ ଦିବସେ ମୂଢମାବିଶନ୍ତି ନ ପଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧॥

ନ ହି ଜ୍ଞାନବିରୁଦ୍ଧେଷୁ ବହୁଦୋଷେଷୁ କର୍ମସୁ ।

ଶ୍ରେୟୋଘାତିଷୁ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ଭବଦ୍ୱିଧାଃ ॥ ୨॥

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗାଂ ବୁଦ୍ଧିମାହୁର୍ୟା ସର୍ୱାଶ୍ରେୟୋବିଘାତିନୀମ୍ ।

ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିସମାୟୁକ୍ତାଂ ରାଜନ୍ସା ତ୍ୱୟ୍ୟବସ୍ଥିତା ॥ ୩॥

ଅର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ଦୁର୍ଗେଷୁ ବ୍ୟାପତ୍ସୁ ସ୍ୱଜନସ୍ୟ ଚ ।

ଶାରୀର ମାନସୈର୍ଦୁଃଖୈର୍ନସୀଦନ୍ତି ଭବଦ୍ୱିଧାଃ ॥ ୪॥

ଶ୍ରୂୟତାଂ ଚାଭିଧାସ୍ୟାମି ଜନକେନ ଯଥା ପୁରା ।

ଆତ୍ମବ୍ୟବସ୍ଥାନକରା ଗୀତାଃ ଶ୍ଲୋକା ମହାତ୍ମନା ॥ ୫॥

ମନୋଦେହସମୁତ୍ଥାଭ୍ୟାଂ ଦୁଃଖାଭ୍ୟାଂ ମର୍ଦିତଂ ଜଗତ୍ ।

ତୟୋର୍ୱ୍ୟାସସମାସାଭ୍ୟାଂ ଶମୋପାୟମିମଂ ଶ୍ରୁଣୁ ॥ ୬॥

ବ୍ୟାଧେରନିଷ୍ଟସଂସ୍ପର୍ଶାଚ୍ଛ୍ରମାଦିଷ୍ଟବିବର୍ଜନାତ୍ ।

ଦୁଃଖଂ ଚତୁର୍ଭିଃ ଶାରୀରଂ କାରଣୈଃ ସମ୍ପ୍ରବର୍ତତେ ॥ ୭॥

ତଦାତତ୍ପ୍ରତିକାରାଚ୍ଚ ସତତଂ ଚାବିଚିନ୍ତନାତ୍ ।

ଆଧିବ୍ୟାଧିପ୍ରଶମନଂ କ୍ରିୟାୟୋଗଦ୍ୱୟେନ ତୁ ॥ ୮॥

ମତିମନ୍ତୋ ହ୍ୟତୋ ବୈଦ୍ୟାଃ ଶମଂ ପ୍ରାଗେବ କୁର୍ୱତେ ।

ମାନସସ୍ୟ ପ୍ରିୟାଖ୍ୟାନୈଃ ସମ୍ଭୋଗୋପନୟୈର୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୯॥

ମାନସେନହି ଦୁଃଖେନ ଶରୀରମୁପତପ୍ୟତେ ।

ଅୟସ୍ତପ୍ତେନ ପିଣ୍ଡେନ କୁମ୍ଭସଂସ୍ଥମିବୋଦକମ୍ ॥ ୧୦॥

ମାନସଂ ଶମୟେତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନେନାଗ୍ନିମିବାମ୍ବୁନା ।

ପ୍ରଶାନ୍ତେ ମାନସେ ହ୍ୟସ୍ୟ ଶାରୀରମୁପଶାମ୍ୟତି ॥ ୧୧॥

ମନସୋ ଦୁଃଖମୂଲଂ ତୁ ସ୍ନେହ ଇତ୍ୟୁପଲଭ୍ୟତେ ।

ସ୍ନେହାତ୍ତୁ ସଜ୍ଜତେ ଜନ୍ତୁର୍ଦୁଃଖୟୋଗମୁପୈତି ଚ ॥ ୧୨॥

ସ୍ନେହମୂଲାନି ଦୁଃଖାନି ସ୍ନେହଜାନି ଭୟାନି ଚ ।

ଶୋକହର୍ଷୌ ତଥାୟାସଃ ସର୍ୱସ୍ନେହାତ୍ପ୍ରବର୍ତତେ ॥ ୧୩॥

ସ୍ନେହାଦ୍ଭାବୋଽନୁରାଗଶ୍ଚ ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ବିଷୟେ ତଥା ।

ଅଶ୍ରେୟସ୍କାବୁଭାବେତୌ ପୂର୍ୱସ୍ତତ୍ର ଗୁରୁଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧୪॥

କୋଟରାଗ୍ନିର୍ୟଥାଶେଷଂ ସମୂଲଂ ପାଦପଂ ଦହେତ୍ ।

ଧର୍ମାର୍ଥୌ ତୁ ତଥାଽଲ୍ପୋଽପି ରାଗଦୋଷୋ ବିନାଶୟେତ୍ ॥ ୧୫॥

ବିପ୍ରୟୋଗେନ ତୁ ତ୍ୟାଗୀ ଦୋଷଦର୍ଶୀ ସମାଗମେ ।

ବିରାଗଂ ଭଜତେ ଜନ୍ତୁର୍ନିର୍ୱୈରୋ ନିରବଗ୍ରହଃ ॥  ୧୬॥

ତସ୍ମାତ୍ସ୍ନେହଂ ନ ଲିପ୍ସେତ ମିତ୍ରେଭ୍ୟୋ ଧନସଞ୍ଚୟାତ୍ ।

ସ୍ୱଶରୀରସମୁତ୍ଥଂ ଚ ଜ୍ଞାନେନ ବିନିବର୍ତୟେତ୍ ॥ ୧୭॥

ଜ୍ଞାନାନ୍ୱିତେଷୁ ଯୁକ୍ତେଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ କୃତାତ୍ମସୁ ।

ନ ତେଷୁ ସଜ୍ଜତେ ସ୍ନେହଃ ପଦ୍ମପତ୍ରେଷ୍ୱିବୋଦକମ୍ ॥ ୧୮॥

ରାଗାଭିଭୂତଃ ପୁରୁଷଃ କାମେନ ପରିକୃଷ୍ୟତେ ।

ଇଚ୍ଛା ସଞ୍ଜାୟତେ ତସ୍ୟ ତତସ୍ତୃଷ୍ଣା ବିବର୍ଧତେ ॥ ୧୯॥

ତୃଷ୍ଣାହି ସର୍ୱପାପିଷ୍ଠା ନିତ୍ୟୋଦ୍ୱେଗକରୀ ସ୍ମୃତା ।

ଅଧର୍ମବହୁଲା ଚୈବ ଘୋରା ପାପାନୁବନ୍ଧିନୀ ॥ ୨୦॥

ଯା ଦୁସ୍ତ୍ୟଜା ଦୁର୍ମତିଭିର୍ୟା ନ ଜୀର୍ୟତି ଜୀର୍ୟତଃ ।

ଯୋସୌ ପ୍ରାଣାନ୍ତିକୋ ରୋଗସ୍ତାଂ ତୃଷ୍ଣାଂ ତ୍ୟଜତଃ ସୁଖମ୍ ॥ ୨୧॥

ଅନାଦ୍ୟନ୍ତା ହି ସା ତୃଷ୍ଣା ଅନ୍ତର୍ଦେହଗତା ନୃଣାମ୍ ।

ବିନାଶୟତି ଭୂତାନି ଅୟୋନିଜ ଇବାନଲଃ ॥ ୨୨॥

ଯଥୈଧଃ ସ୍ୱସମୁତ୍ଥେନ ବହ୍ନିନା ନାଶମୃଚ୍ଛତି ।

ତଥାଽକୃତାତ୍ମା ଲୋଭେନ ସହଜେନ ବିନଶ୍ୟତି ॥ ୨୩॥

ରାଜତଃ ସଲିଲାଦଗ୍ନେଶ୍ଚୋରତଃ ସ୍ୱଜନାଦପି ।

ଭୟମର୍ଥବତାଂ ନିତ୍ୟଂ ମୃତ୍ୟୋଃ ପ୍ରାଣଭୃତାମିବ ॥ ୨୪॥

ଯଥା ହ୍ୟାମିଷମାକାଶେ ପକ୍ଷିଭିଃ ଶ୍ୱାପଦୈର୍ଭୁବି ।

ଭକ୍ଷ୍ୟନ୍ତେ ସଲିଲେ ମତ୍ସ୍ୟୈସ୍ତଥା ସର୍ୱତ୍ର ବିତ୍ତବାନ୍ ॥ ୨୫॥

ଅର୍ଥ ଏବ ହି କେଷାଞ୍ଚିଦନର୍ଥ ଭଜତେ ନୃଣାମ୍ ।

ଅର୍ଥ ଶ୍ରେୟସି ଚାସକ୍ତୋ ନ ଶ୍ରେୟୋ ବିନ୍ଦତେ ନରଃ ॥ ୨୬॥

ତସ୍ମାଦର୍ଥାଗମାଃ ସର୍ୱେ ମନୋମୋହବିବର୍ଧନାଃ ।

କାର୍ପଣ୍ୟଂ ଦର୍ପମାନୌ ଚ ଭୟମୁଦ୍ୱେଗ ଏବ ଚ ॥ ୨୭॥

ଅର୍ଥଜାନିଂ ବିଦୁଃ ପ୍ରାଜ୍ଞା ଦୁଃଖନ୍ୟେତାନି ଦେହିନାମ୍ ।

ଅର୍ଥସ୍ୟୋତ୍ପାଦନେ ଚୈବ ପାଲନେ ଚ ତଥାକ୍ଷୟେ ॥ ୨୮॥

ସହନ୍ତି ଚ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଘ୍ନନ୍ତି ଚୈବାର୍ଥକାରଣାତ୍ ।

ଅର୍ଥାଦ୍ଦୁଃଖଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତଂ ପାଲିତାଶ୍ଚୈବ ଶତ୍ରବଃ ॥ ୨୯॥

ଦୁଃଖେନ ଚାଧିଗମ୍ୟନ୍ତେ ତସ୍ମାନ୍ନାଶଂ ନ ଚିନ୍ତୟେତ୍ ।

ଅସନ୍ତୋଷପରା ମୂଢାଃ ସନ୍ତୋଷଂ ଯାନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ ॥ ୩୦॥

ଅନ୍ତୋ ନାସ୍ତି ପିପାସାୟାଃ ସନ୍ତୋଷଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ।

ତସ୍ମାତ୍ସନ୍ତୋଷମେବେହ ପରଂ ପଶ୍ୟନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ ॥ ୩୧॥

ଅନିତ୍ୟଂ ଯୌବନଂ ରୂପଂ ଜୀବିତଂ ରତ୍ନସଞ୍ଚୟଃ ।

ଐଶ୍ୱର୍ୟଂ ପ୍ରିୟସମ୍ବାସୋ ଗୃଦ୍ଧ୍ୟେତ୍ତତ୍ର ନ ପଣ୍ଡିତଃ ॥ ୩୨॥

ତ୍ୟଜେତ ସଞ୍ଚୟାଂସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଜ୍ଜାନ୍କ୍ଲେଶାନ୍ ସହେତ ଚ ।

ନ ହି ସଞ୍ଚୟବାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଦୃଶ୍ୟତେ ନିରୁପଦ୍ରବଃ ।

ଅତଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକୈଃ ପୁମ୍ଭିରନୀହାର୍ଥଃ ପ୍ରଶସ୍ୟତେ ॥ ୩୩॥

ଧର୍ମାର୍ଥ ଯସ୍ୟ ବିତ୍ତେହା ବରଂ ତସ୍ୟ ନିରୀହତା ।

ପ୍ରକ୍ଷାଲନାଦ୍ଧି ପଙ୍କସ୍ୟ ଶ୍ରେୟୋ ନ ସ୍ପର୍ଶନଂ ନୃଣାମ୍ ॥ ୩୪॥

ଯୁଧିଷ୍ଠିରୈବଂ ସର୍ୱେଷୁ ନ ସ୍ପୃହାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।

ଧର୍ମେଣ ଯଦିତେ କାର୍ୟ ବିମୁକ୍ତେଚ୍ଛୋ ଭବାର୍ଥତଃ ॥ ୩୫॥

          ॥ ଇତି ଶୌନକଗୀତା ସମାପ୍ତା ॥

ଗୀତା ସ୍ବଧ୍ୟାୟ

https://gita-swadhyaya.blogspot.com/2024/01/Gita-Swadhyaya.html

शात्विक आहार वनाना सिखे 

https://khadya-peya.blogspot.com/2024/10/KP0001.html